To be or not to be-A story about Europe

      H Διευθύντρια του σχολείου κ. Γαριφαλιά Οικονόμου και η δασκάλα εικαστικής αγωγής κ. Ελένη Καραγιάννη επιλέχθηκαν μαζί με άλλους 140 εκπαιδευτικούς από όλη την Ελλάδα για να συμμετάσχουν  στο πρόγραμμα-επιμόρφωση: EuropeStarts-Jean Monnet, Learning EU At Schools, που ολοκληρώθηκε σε δυο φάσεις (Ιανουάριος-Μάϊος).

Σκοπός του προγράμματος ήταν:
-να επιμορφωθούν για τα ζητήματα της ευρωπαϊκής ενοποίησης έτσι ώστε να συμβάλλουν στην
 ανάπτυξη ενεργών πολιτών
-να εξοικειωθούν σε παιδαγωγικές τεχνικές με τη χρήση νέων τεχνολογιών με στόχο την παροχή 
γνώσης σε σύγχρονα ευρωπαϊκά θέματα
-να προωθήσουν τη δημιουργικότητα των παιδιών, να οργανώσουν δραστηριότητες σχετικές με 
τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
-να δημιουργήσουν ένα ανθρώπινο δίκτυο προώθησης υλικού σχετικό με την Ευρωπαϊκή Ένωση 
στα σχολεία
-να δημιουργήσουν νέο διδακτικό και παιδαγωγικό υλικό και εργαλεία για τους μαθητές με τη 
χρήση ασκήσεων προσομοίωση και Ψηφιακών Εκπαιδευτικών Κόμικς
-να συμμετέχουν σε ένα ενεργό δίκτυο ανταλλαγής απόψεων και καλών πρακτικών στην εκπαίδευση
 εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα πατήστε Εδώ: EuropeStarts

τμήμα: ΣΤ1
Δασκάλα: ΕΛΕΝΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ-εικαστική αγωγή

Τίτλος Project: TO BE OR NOT TO BE- A story about Europe/ Πρόγραμμα: EuropeStArts




Κατά κάποιον τρόπο το βίντεο αναδύθηκε μέσα από συζητήσεις γύρω από το θέμα της Ενωμένης 

Ευρώπης που έγιναν κατά τη διάρκεια τωνμαθημάτων της Εικαστικής αγωγής στο τμήμα ΣΤ1.

Συνήθως ξεκινούσαμε συζητήσεις για διάσημα έργα Τέχνης όπως τη Γκερνίκα του Πάμπλο Πiκάσο, 

το Χορό του Ματίς κ.α.. καταλήγαμε να συζητούμε για τα πιο σημαντικά κοινωνικά θέματα :

Ρατσισμός, διεκδίκηση των Ευρωπαϊκών εδαφών από τον Χίτλερ, η σημερινή θέση της Ελλάδας  κ.α..

Οι συζητήσεις αυτές "σκηνοθετήθηκαν" από την δασκάλα Εικαστικής αγωγής  και πήραν  αυτήν 

την φωτογραφική μορφή.  

Τα παιδιά σαν γνήσιοι Ευρωσκεπτικιστές αμφισβήτησαν, αναθεώρησαν, και  αντιπρότειναν στην ιδέα 

της Ενωμένης Ευρώπης.  Το μεγάλο ενδιαφέρον τους στο θέμα εκδηλώνεται στο παρακάτω βίντεο.

Για να δείτε το βίντεο στη σελίδα του EuropeStarts, πατήστε Εδώ: 

To be or not to Be- A Story about Europe

Η Σκύλα και η Χάρυβδη

                             Η ΣΚΥΛΑ ΚΑΙ  Η  ΧΑΡΥΒΔΗ

1ο Βραβείο στον ετήσιο σχολικό διαγωνισμό δρώμενων-Γαλλοφωνίας που διοργανώνει το Ελληνικό Γαλλικό Ινστιτούτο)

Παράσταση δρώμενο του 16ου Δημοτικού σχολείου Ιλίου.

Σκηνικά: Ελένη Καραγιάννη
Μουσική: Βασιλική Χαραλαμποπούλου
Κείμενο/ σκηνοθεσία : Εύα Μπενέτου.

Ευχαριστούμε τον  ηθοποιό, κ. Θανάση Νικολαϊδη για την πολύτιμη βοήθειά του.

Η Σκύλα και η Χάρυβδη είναι ένα  θεατρικό, στο οποίο επικρατεί η  ιδέα της ανακύκλωσης των υλικών.

Απλά υλικά, όπως το χαρτόνι συσκευασίας, το χαρτί μέτρου, το πλαστικό νάιλον, αλλά και οι χρησιμοποιημένες σελίδες Α4, χρησιμοποιούνται χωρίς επεξεργασία και γίνονται ένα πλούσιο σκηνικό για το μικρό μας θεατρικό.

Το ίδιο και στο κομμάτι των ήχων,  απλά υλικά από την κατηγορία της ανακύκλωσης π.χ. σακούλες σουπερ μάρκετ, πλαστικά μπουκάλια , κομμάτια νάιλον, γίνονται τα μουσικά μας όργανα.

Τα παιδιά μέσα από αυτήν την επιλογή υλικών εκτός από το ότι μυούνται στην ιδέα πως τίποτα δεν είναι άχρηστο, επιπλέον έρχονται σε  επαφή με μια πιο ιδιαίτερη αισθητική, όπου το ακατέργαστο, ή το non finitο,  μπορεί να δημιουργήσει έργα τέχνης.

 

Η ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΣΤΟ ΓΑΛΛΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

H ΧΩΡΑ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ…

                             H ΧΩΡΑ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ….

Είναι η δεύτερη χρονιά που διδάσκω εικαστικά στην Α-θμια εκπαίδευση. Κάθε στιγμή και μέρα που περνάει αισθάνομαι όλο και μεγαλύτερο ενθουσιασμό, χαρά, τιμή και βάρος που βρίσκομαι σε αυτόν τον ρόλο.

Κάθε μέρα ανακαλύπτω το πόσο όμορφα, δυνατά, έξυπνα, ευαίσθητα και ταλαντούχα είναι αυτά τα παιδιά που συναντώ κάθε εβδομάδα και πόσο μεγάλη ευθύνη έχω (έχουμε) για να τους δίνουμε συνεχώς τα ερεθίσματα και τις ευκαιρίες να εκφράζουν όλες αυτές τις ικανότητες και δυνατότητές τους.

Το δημοκρατικό σχολείο όπως το οραματίστηκε ο John Dewey (ένας από του πατέρες της σύγχρονης παιδαγωγικής) οφείλει να δίνει δυνατότητες στα παιδιά να χρησιμοποιούν και τις ΧΙΛΙΕΣ γλώσσες που διαθέτουν για να εκφράζονται (Loris Malaguzzi- σχολεία Reggio Emilia) και να επιδιώκει τον ανθρωπιστικό χαρακτήρα στις παιδαγωγικές δράσεις του.

Έτσι με αυτές τις σκέψεις στο νου, σκέφτηκα να φτιάξω με τα παιδιά, αυτό το μικρό βίντεο, το: Η ΧΩΡΑ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ.Δίνοντας ένα μικρό ερέθισμα, τα παιδιά απέδειξαν πως μόνο αμέτοχα δεν είναι, ακόμα και σε δύσκολα κοινωνικά και πολιτικά θέματα. Οι σκέψεις τους για αυτό που ζει η χώρα τους, είναι πότε τρυφερές, πότε καυστικές, πότε ενθαρρυντικές. Μας παρηγορούν, μαςενθαρρύνουν, μας στηρίζουν. Έχουν γνώμη, προτάσεις και Αγάπη μέσα τους. Ας τα ακούσουμε.

“Πώς να κρυφτείς από τα παιδιά, έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα”, λέει το τραγούδι, σωστά;

Πολλά θερμά ευχαριστώ στους μαθητές της Δ`Τάξης του 16^ου Δημοτικού σχολείου που έβαλαν την ψυχή τους σε αυτό τοproject, στους γονείς που με εμπιστεύτηκαν, στον σύλλογο διδασκόντων για την βοήθειά τους και στον διευθυντή του σχολείου που αγκάλιασε την ιδέα.

Με εκτίμηση,

Η δασκάλα εικαστικής αγωγής του σχολείου

Ελένη Καραγιάννη

ele.karagianni@yahoo.gr

Η ΧΩΡΑ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ...
http://www.youtube.com/watch?v=aHkW2m8psFU&feature=colike

Στείλε το φίλο μου Σχολείο-Υπόθεση Ρουάντα , 2014.

Και να λοιπόν που ολοκληρώθηκε η συγγραφή του εκπαιδευτικού υλικού που ήταν και ο λόγος του ταξιδιού μας στη Ρουάντα.

Πέντε εκπαιδευτικοί από διάφορες γωνιές της Ελλάδας ενώσαμε τις δυνάμεις, τα χαρίσματα και τις αναμνήσεις μας από την εμπειρία, για να γράψουμε ένα Εκπαιδευτικό υλικό,που συγκεντρώνει ιδέες και προτάσεις που  μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην τάξη για να εκπαιδεύσουν τους Έλληνες μαθητές μας στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Το υλικό αυτό γράφτηκε μέσα από τις αρχές της  Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν project  στην Περιβαλλοντική, Πολιτιστική και στην Αγωγή Υγείας.

Αποτελείται από το Α μέρος, το  Ημερολόγιο, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης ακόμα και στο νηπιαγωγείο, σαν μια απλή ιστορία-αφήγηση που μπορεί να διαβαστεί μέσα στην τάξη και να οδηγήσει σε σημαντικές συζητήσεις.
Πατήστε εδώ: http://issuu.com/actionaidhellas_/docs/diary_rwanda_web_single_page


Το Β μέρος είναι το Βιβλίο του εκπαιδευτικού, όπου περιέχει όλες τις προτάσεις-εργασίες ιδέες που αναδύονται από τις σελίδες του Ημερολογίου και μπορούν να χρησιμοποιηθούν με οποιαδήποτε σειρά. Εκεί θα βρείτε συνδέσμους με βίντεο που τράβηξε η ομάδα στη Ρουάντα και που συνδέονται με τις εργασίες του βιβλίου.
Πατήστε εδώ: http://issuu.com/actionaidhellas_/docs/book_rwanda_web_single_page

Εύχομαι να αγαπήσετε το υλικό όσο το αγαπήσαμε και όλοι εμεις που εργαστήκαμε γι αυτό και να γίνει ένας Παράθυρο στον Κόσμο και μια Γέφυρα που θα συνδέσει εσάς και τους μαθητές σας  με τις εικόνες και τις ανάγκες μιας άλλης πραγματικότητας, εκείνης των παιδιών της Αφρικής.

Αν χρειαστείτε περισσότερες πληροφορίες μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μου στο : ele.karagianni@yahoo.gr

Εμψυχώνοντας τον εμψυχωτή.

Εμψυχώνοντας τον εμψυχωτή 
(ή Εμψυχώνοντας τον Δάσκαλο Καλλιτέχνη).

(Ελένη Καραγιάννη, 2014. Εικαστική Παιδεία, τεύχος 30)

Εμψυχώνοντας τον εμψυχωτή

Ο Freud είχε πει πως τα αδύνατα επαγγέλματα είναι τρία: ο ψυχοθεραπευτής, ο πολιτικός και ο δάσκαλος.

Όλοι εμείς οι μάχιμοι εκπαιδευτικοί μπορούμε με πολλούς τρόπους να αποδείξουμε πραγματικά γιατί στη χώρα αυτή το επάγγελμα του εκπαιδευτικού ματαιώνεται συνεχώς. Ο Έλληνας δάσκαλος, δουλεύει σε ένα αναχρονιστικό και χωρίς ταυτότητα εκπαιδευτικό σύστημα που παρά τις προθέσεις της ηγεσίας δεν έχει καταφέρει ακόμα να εφαρμόσει ούτε τις βασικές αρχές της παιδαγωγικής που διδάσκουν οι σχολές, δηλαδή ένα σχολείο που θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη των ικανοτήτων του παιδιού, θα το βοηθήσει να συνδεθεί με την πραγματική ζωή και θα ενθαρρύνει την αλληλεπίδραση με τους άλλους (Edwards and all, 2006).

Το κύριο σημείο αποτυχίας του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι ότι δεν κατάφερε να δει το μαθητή ως μία οργανωμένη αυτόνομη, ανεξάρτητη ολότητα, αποτελούμενη από αλληλοσυνδεόμενες διεργασίες, π.χ. βιολογικές, ψυχοκοινωνικές, οικονομικές, πολιτισμικές. Αντίθετα απευθύνεται «εξειδικευμένα» στο νοητικό σύστημα του μαθητή και μάλιστα το βλέπει σαν ένα άβουλο υποδοχέα ασύνδετων μεμονωμένων ερεθισμάτων (Τοδούλου, 2010). Το παρόν εκπαιδευτικό σύστημα βασίζει την επιτυχία του στην προϋπόθεση ο μαθητής να μη μιλάει, να μην κινείται και να αφομοιώνει πρόθυμα προβλεπόμενες συμπεριφορές. Αναπόφευκτα αυτές οι ευνουχίστηκες νοοτροπίες υιοθετούνται και από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς, αφού συχνά διαπιστώνουμε πως θεωρείται επιτυχημένος ο εκπαιδευτικός εκείνος που θα κρατήσει τα παιδιά τρομοκρατημένα, ακίνητα και αμίλητα πάνω στο θρανίο τους.

Και εκεί λοιπόν μέσα σε αυτό το εχθρικό για την παιδική ηλικία περιβάλλον, συμβαίνει κάτι μαγικό.

Στο ελληνικό σχολείο του μη μιλάς και μη γελάς, για μια μόνο φορά την εβδομάδα μπαίνει στην τάξη ένας Παράξενος. Αυτός ενθουσιάζεται με τις μουντζούρες των μαθητών του, καταλαβαίνει τις μυστήριες φωνές που βγάζουν τα χρώματα όταν τα ανακατεύεις και αφουγκράζεται το συναίσθημα μιας απλής γραμμής. Είναι ο μόνος που μπορεί να καταλάβει την ανάγκη των παιδιών να εκφράζονται με όσους τρόπους διαθέτoυν (Edwards and all, 2006). Αυτός συνήθως τους επιτρέπει να μιλάνε μέσα στην τάξη για να εξηγούν τα έργα τους στην ομάδα, ακόμα και να σηκωθούν από την καρέκλα για να ανταλλάξουν υλικά. Αυτός ο Παράξενος καμιά φορά δημιουργεί χώρους μέσα στην αίθουσα για να δουλέψουν ομαδικά ώστε να κάνουν καινούριους φίλους και τα αφήνει να κόβουν στραβά τα χαρτιά ή να χρωματίζουν εκτός περιγράμματος. Τους επιτρέπει να παραβιάζουν τους κανόνες, ενθουσιάζεται με τις παράξενες και αλλόκοτες ιδέες, ενώ μαθαίνει στα παιδιά με έναν πρακτικό τρόπο πως από ένα λάθος μπορούν να γεννηθούν πολύ σπουδαία πράγματα.

Για μια ώρα λοιπόν την εβδομάδα, το παιδί έχει το σχολείο που χρειάζεται. Μια ώρα την εβδομάδα για να ικανοποιηθούν οι πραγματικές κοινωνικό - συναισθηματικές και πολιτισμικές του ανάγκες.

Αυτός ο Παράξενος τι ακριβώς είναι;

Επιτρέψετε μου σε αυτό το σημείο, μια μικρή προσωπική κατάθεση:

H ζωή μου είναι γεμάτη από αυτόν τον αγώνα να κατανοήσω τι από αυτά που είμαι είναι αληθινά και τι προβολές των άλλων. Πέρασα πολλές φάσεις μέχρι να βρω απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα: Υπερηφάνειας, ματαίωσης, ενοχών Υπήρξαν εποχές που νόμιζα πως κάτι λάθος πάει με το μυαλό μου, γιατί αισθανόμουν διαφορετική. Η μητέρα μου είχε μεταφέρει την ιδέα στο μικρό παιδικό μυαλό μου ότι πλάσματα από άλλους κόσμους με είχαν επιλέξει να γίνω κάτι ξεχωριστό: ένας Καλλιτέχνης. Θυμάμαι μικρό παιδάκι πριν με πάρει ο ύπνος να βυθίζομαι σε αυτές τις σκέψεις: “ Γιατί να είναι ξεχωριστοί αυτοί οι Καλλιτέχνες;”. Στα χρόνια που ακολούθησαν συνειδητοποίησα πόσο δύσκολο είναι να κρατήσεις το δέος αυτό του Ξεχωριστού. Στο γοητευτικό ερώτημα της παιδικής μου ηλικίας, στα χρόνια που ακολούθησαν, προστέθηκε ένα άγχος: άρχισα να ακούω ή να διαισθάνομαι τα πρώτα στερεότυπα: ο δυσλεξικός, ο μανιοκαταθλιπτικός, ο παράξενος, ο διαταραγμένος, κ.α.. Έμοιαζε σα να ξύπνησα ξαφνικά σε έναν κόσμο εχθρικό, γεμάτο προκαταλήψεις. Είχα μάθει πια στο πετσί μου πως αυτός ο κόσμος μοιάζει σα να αγαπά τον καλλιτέχνη και να τον μισεί την ίδια στιγμή”.

“...they will attempt to destroy anything that differs from their own

not being able to create art they will not understand art

they will consider their failure as creators only as a failure of the world...”

Charles Bukowski - The Genius Of The Crowd (1966)

Αν και ο Freud προσεγγίσει την τέχνη σαν μια διαφορετική μορφή νεύρωσης, θέση που αμφισβητήθηκε από νεώτερούς του (Jung,2004) ωστόσο έδωσε μια ερμηνεία γύρω από την υπόσταση του καλλιτέχνη.

Αυτός λοιπόν διαφέρει από τους άλλους ανθρώπους στο σημείο ότι διαθέτει τις τεχνικές γνώσεις, τις ικανότητες και τη συναισθηματική εμπλοκή με το έργο του για να παρουσιάσει τα “ωμά, τα αηδιαστικά τα διεστραμμένα ή τα αδιάφορα, τα απόκρυφα- ένστικτα-επιθυμίες και φαντασιώσεις του εσωτερικού ανθρώπου, με έναν όμορφο και αποδεκτό τρόπο, αφαιρώντας από αυτά την ντροπή. Μεταφράζει με σύμβολα τις ντροπιαστικές φαντασιώσεις μας, σε κάτι εκλεπτυσμένο, διανοητικό και απολαυστικό. Ο καλλιτέχνης-ποιητής δημιουργεί κάτι που λατρεύουμε και θαυμάζουμε και μέσα από την επαφή μας με ένα έργο τέχνης προσεγγίζουμε τις δικές μας φαντασιώσεις και επιθυμίες χωρίς ντροπή (Freud, 2006).

Πάντα από την αρχή της ανθρώπινης ιστορίας ο καλλιτέχνης έψαχνε την ταυτότητα και τη θέση του στην κοινωνία. Άλλοτε αντιδρούσε, άλλοτε αφομοίωνε τα στερεότυπα.

Ξεχώρισα μερικές ιστορικές αναφορές γύρω από αυτά τα στερεότυπα:

Στις αρχαίες θρησκείες ήταν εκείνος που έφτιαχνε πράγματα με τα χέρια του κάτω από το χρίσμα της σοφίας που του είχε προσφέρει ο Θεός ώστε να δαμάζει τα υλικά. Ήταν ο Άγιος, ο Μύστης, ο Μάγος. Στο βιβλίο Έξοδος της Παλαιάς Διαθήκης (850 π.χ.) διαβάζουμε για τον Βεσαλεήλ. Αυτός όπως λέει το κείμενο, είχε άφθονο το πνεύμα του Θεού μέσα του και μια ιδιαίτερη αντίληψη στις τέχνες και στα υλικά για να εκτελεί όλα όσα ο Θεός τον διέταζε. (Έξοδος κ.31,εδ.1-6)

Στην εποχή της κλασικής αρχαιότητας ο καλλιτέχνης χάνει τη μεταφυσική του υπόσταση. Είναι η εποχή που δεν διαχωρίζεται με σαφήνεια το καλλιτεχνικό και πνευματικό έργο και ο ρόλος του καλλιτέχνη έχει υποβιβαστεί σε αυτόν του τεχνίτη (Λαμπράκη,1988).

Στην Αναγέννηση όπως ξέρουμε εμφανίστηκε η ιδέα του Μοναδικού έργου. Ο καλλιτέχνης μεταστρέφεται σε έναν εφευρετικό και παντοδύναμο δημιουργό ψευδαισθήσεων. Είναι η εποχή που ανακαλύφθηκε η δύναμη της εικόνας και όχι μόνο αναβαθμίστηκε ο ρόλος του, αλλά ξεπέρασε τον ποιητή και τον μουσικό. Ο καλλιτέχνης γίνεται το δεξί χέρι των ισχυρών και κερδίζει εξουσία και πολλά χρήματα (Λαμπράκη, 1991).

Τον 19ο αιώνα το πρότυπο του καλλιτέχνη μαζί με την ακαδημαϊκή ιδιότητα, αποκτά και τις πρώτες ψυχικές διαταραχές, ως επακόλουθο της υψηλής διάνοιάς του. Συνεχίζει ωστόσο να παραμένει σε εξάρτηση από τους δυνατούς, αν και με την άνοδο της αστικής τάξης άρχισε να αμφισβητείται η παντοδυναμία του. Έγινε αναλώσιμος, χειραγωγείται και καταπιέζεται από τους έμπορους και τους τραπεζίτες και τότε για πρώτη φορά εμφανίστηκε η εικόνα του μανιοκαταθλιπτικού καλλιτέχνη και της βασανισμένης ευφυΐας. Ο ίδιος κατέφυγε στη ιδιορρυθμία και τη μελαγχολία για να δικαιολογήσει ή για να κρύψει την κοινωνική του αχρηστία. Οι ίδιες οι Ακαδημίες και μέσα από την θεωρητική οριοθέτηση της αποδεκτής τέχνης συνέβαλαν στη δημιουργία των απορριφθέντων και βασανισμένων ιδιοφυιών- καλλιτεχνών .(Δασκαλοθανάσης, 2004).

Σήμερα τι έχει αλλάξει; Σήμερα διαπιστώνουμε πως τα στερεότυπα συνεχίζουν να ανακυκλώνονται ιδιαίτερα από κύκλους καλλιτεχνών ή θεωρητικών που για εμπορικούς λόγους θέλουν να κρατήσουν το μύθο της απροσπέλαστης και κάπως διαταραγμένης ιδιοφυΐας στο βάθρο της διανόησης. Οι κοινωνικές ανάγκες ωστόσο έχουν αλλάξει γιαυτό όλο και πιο συχνά ακούμε φωνές από το πεδίο των ανθρωπιστικών επιστημών να αναγνωρίζουν τη σύνδεση της τέχνης με διάφορες θεματικές τους.

Και είναι οι ίδιες οι Ανθρωπιστικές επιστήμες που ακυρώνουν την υπόθεση Υψηλή Τέχνη και καλλιτεχνική ιδιοφυΐα, υποστηρίζοντας πως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κάποιος επιστημονικός τρόπος για να “μετρήσουμε” ποια είναι η υψηλής και ποια η χαμηλής αξίας Τέχνη και πως όλο αυτό δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια σειρά από κοινωνικές κατασκευές (Δραγωνά και συν, 2001). Κατά συνέπεια το έργο τέχνης ερμηνεύεται ως υψηλό σε σχέση μόνο με αυτόν που το αγοράζει, αυτόν που το φτιάχνει και σε σχέση με αυτόν που το παρατηρεί και το αξιολογεί.

Η σύγχρονη αντίληψη θέλει τον καλλιτέχνη απηλλαγμένο από τη μεταφυσική του ιδιότητα και από τα ψυχικά του σύνδρομα. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης αρνείται συνειδητά τους παραδοσιακούς ρόλους του δημιουργού, εγκαταλείπει την “προμηθεϊκή” του οπτική, εντάσσει τον εαυτό του στο κοινωνικό σύνολο επί ίσοις όροις, καλεί τον καθένα να τον υποκαταστήσει και προβάλει ένα ανοιχτό συμμετοχικό πρότυπο δημιουργικού ανθρώπου (Δασκαλοθανάσης,2004 ).

Ποιος ο ρόλος του καλλιτέχνη στην Εκπαίδευση;

Ακούμε συχνά από συναδέρφους να λένε πως κρατάνε τον καλλιτέχνη έξω από το σχολείο, ή το δάσκαλο έξω από την εικαστική τους δουλειά. Προσωπικά πιστεύω πως και οι δυο ρόλοι έχουν ως κοινό στόχο τη δημιουργία πολιτισμού που θα βρει έκφραση σε διάφορα επίπεδα κοινωνικών δομών.

Ο Καλλιτέχνης, χρειάζεται να σταθεί με αυτήν τη μοναδική ιδιότητά του στο σχολείο και γενικά στην εκπαιδευτική κοινότητα. Έχει τη δυναμική εξαιτίας της ειδικής αντίληψης που διαθέτει όχι μόνο να επιδράσει στους μαθητές του αλλά να συμβάλει ώστε να ανανεωθεί η εκπαιδευτική διαδικασία γενικά.

Η αποκλίνουσα δημιουργική του σκέψη -προνόμιο των καλλιτεχνών και των επιστημόνων (Παρασκευόπουλος και συν,2008) και η Χωρική/παραστατική του νοημοσύνη όπως καταγράφηκε στη θεωρία της Πολλαπλής νοημοσύνης του Howard Gardner, είναι μοναδικά προσόντα που μπορούν να προσφέρουν πολλές ευκαιρίες ώστε να επινοήσει νέες παιδαγωγικές ιδέες και καινοτόμες πρακτικές που θα επηρεάσουν θετικά το συντηρητικό ελληνικό σχολείο.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εκπαιδευτικού μοντέλου που αναγνωρίζει θετικά την Καλλιτεχνική ιδιοσυγκρασία και στο οποίο αναφέρομαι συχνά, είναι εκείνο των σχολείων του Reggio Emilia. Αναλυτική αναφορά σε αυτό θα βρείτε στο τεύχος 28 του περιοδικού Εικαστική Παιδεία.

Πρόκειται για ένα μοντέλο εκπαίδευσης που εφαρμόζει τις αρχές του Δημοκρατικού σχολείου όπως το οραματίστηκε ο Ντιούι και βασίζεται στην συναισθηματική αγωγή. Σέβεται και αποδέχεται το Άτομο μαθητή με τις ιδιαιτερότητες του, προσαρμόζεται στις ανάγκες του και ενισχύει τις ικανότητές του. Είναι ένα σχολείο που ακολουθεί τους τρόπους και τους ρυθμούς μάθησης του κάθε παιδιού, ελαστικό, αποκομμένο από στείρες πρακτικές όπως της αποστήθισης ή των προκάτ εργασιών (Edwards and all, 2006).

Είναι το μακροβιότερο εκπαιδευτικό μοντέλο αφού ξεκίνησε αμέσως μετά το Β Παγκόσμιο πόλεμο και η καινοτομία που συστήνει είναι η Αναγνώριση της Σπουδαιότητας της Τέχνης στην ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού. Στα Reggio, ο καλλιτέχνης δάσκαλος έχει μια ξεχωριστή θέση και το Ατελιέ του είναι ο πυρήνας των δράσεων και της ζωής του σχολείου. Έχει ένα γενικό συντονιστικό ρόλο για τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς, αφού τους καθοδηγεί, τους εμπνέει, τους δίνει δημιουργικές ιδέες και τους εκπαιδεύει στις άγνωστες για εκείνους δυνατότητες των υλικών, του χώρου και των παιδιών (Edwards and all, 2006).

Έχοντας όλες αυτές τις σκέψεις κατά νου ας αναθεωρήσουμε τον ρόλο μας στο ελληνικό σχολείο και ας αναθαρρήσουμε. Το φωτεινό, χρωματιστό και περισσότερο δημοκρατικό σχολείο που αξίζει στα παιδιά, θα το φτιάξουμε όλοι εμείς. Κανένας άλλος.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Δασκαλοθανάσης Ν.,(2004) Ο καλλιτέχνης ως ιστορικό υποκείμενο από τον 19ο στον 21ο αιώνα, Αθήνα, Άγρα

Δραγωνά Θ., Σκούρτου Ε., Φραγκιουδάκη Α.,(2001) Εκπαίδευση: Πολιτισμικές διαφορές και κοινωνικές ανισότητες, Πάτρα: Ε.Α.Π., ομάδα εκτέλεσης έργου.

C. Edwards, L.Gandini, G. Forman (2006), Reggio Emilia: Oi χίλιες γλώσσες των παιδιών προσχολικής ηλικίας,Αθήνα, Πατάκη.

Μ.Λ.Πλάκα,(1988) Oι πραγματείες περι ζωγραφικής- Αλμπέρτι και Λεονάρντο, Ηράκλειον Κρήτης,Τυποκρέτα.

Μ.Λ.Πλάκα, (1991) Ο γελωτοποιός και η αλήθεια του, Αθήνα, Καστανιώτης

S.Freud, (2006) TΈΧΝΗ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΆΛΥΣΗ,Αθήνα, Κοροντζής,

Jung, C. G. (2004) Το πνεύμα στον ανθρωπο την Τέχνη και τη Λογοτεχνία,Αθήνα, Ιάμβλιχος

Ι. Παρασκευόπουλος,Σιούτας Ν., Ζημιανίτης Κ., Κουταλέλη Ε., Παναγοπούλου Έ.(2008)- Δημιουργική σκέψη-παραγωγή καινοτόμων και δημιουργικών έργων, Αθήνα, ΥΠΕΕΠΘ, ΓΓΕΕ.

Μ. Πολέμη Τοδούλου, (2010) -Η Συστημική Προσέγγιση -Κλειδί για έναν Νέο Εκπαιδευτικό Σχεδιασμό, Συστημική Εταιρεία Βορείου Ελλάδος,Τεύχος 18, Μετάλογος,

Charles Bukowski (1966 ) Τhe Genious of the Crowd, Cleveland,7 flower Press,

Αγία Γραφή-Παλαιά διαθήκη-Έξοδος,(2000), Αθήνα, Βιβλική εταιρεία,

Το παπούτσι.

Ο Χ. της Β` τάξης με διέκοψε στο μάθημα. Εισέβαλε με φούρια στην αίθουσα σέρνοντας κατα κάποιον τρόπο το μικρό του πόδι.
Δεν με ξαφνιάζει. Έχει μια μεγάλη οικειότητα με τους μεγάλους του σχολείου, ιδιαίτερα τους δασκάλους των ειδικοτήτων. Αν και είναι από τα "αδύναμα" μέλη και  δέχεται συχνά την απόρριψη των συμμαθητών. .

Είχε ξηλωθεί σχεδόν όλη η σόλα στο αθλητικό του παπούτσι.

-Μπορείς να με βοηθήσεις Κυρία;;;


Μπορούσα. Άναψα το πιστόλι της σιλικόνης και τον έβαλα να περιμένει στην έδρα μου. Μουρμούραγε και συνεχώς με διέκοπτε από το μάθημα:
-"Αμάν... Πότε θα ζεσταθεί;"
 Ήθελε να πάει να συνεχίσει το μάθημα της Γυμναστικής.
Του το κόλλησα τελικά αν και οι πολλές παλαιές  στρώσεις από  τη βενζινόκολλα προμήνυαν το μέλλον του παπουτσιού.

Έφυγε τρέχοντας.

Στο σχόλασμα είχα 2 επισκέψεις.
Η μία ήταν πάλι από τον Χι, που ήρθε τρισευτυχισμένος για να μου ανακοινώσει τα  μαντάτα:
-"Η Μαμά είπε πως θα μου πάρει καινούρια ποδοσφαιρικά!!!!Κόκκινα!!!".

Η άλλη επίσκεψη ήταν απο τον Γυμναστή. Ήταν συγκινημένος.

-"Ξέρεις...αυτές τις μαγικές στιγμές στην δουλειά μας δεν μπορεί να τις εξαγοράσει και ο πιο μεγάλος μισθός.Δεν ήξερα πως να τον βοηθήσω με το παπούτσι του. Θα πρέπει να ένοιωθε ντροπιασμένος γιατι είχε προηγηθεί μια σύγκρουση με την ομάδα. Πρότεινα να του το  δέσω με μια χαρτοταινία. Αλλά αυτός είπε:-" Οχι. Θα ξέρει η Κυλία της Ζωγλαφικής!" και έτρεξε κουτσαίνοντας προς το εργαστήριο. Τον είδα λίγη ώρα πιο μετά να βγαίνει  και να εισβάλει στην ομάδα που έπαιζαν ήδη μπάλα..σαν...πως να το πω... Σαν Πρωταθλητής! Να έβλεπες τα μάτια του! Μόνο να τα έβλεπες!"

Και συγκινήθηκα κι εγώ. Για δύο λόγους. Γιατί τα παιδιά Ξέρουν. Ξέρουν ποιος είναι ο ρόλος της Δημιουργικότητας στην ζωή του ανθρώπου.Γι αυτό αγαπούν με ιδιαίτερο τρόπο το μάθημα των Εικαστικών και διαβλέπουν στο δάσκαλο των Εικαστικών τις αρχέγονες δυνάμεις που έχει ευνουχίσει το νοησιαρχικό εκπαιδευτικό σύστημα της Υπέροχης Δυτικής μας Κουλτούρας.

Και Συγκινήθηκα επιπλέον γιατί συνειδητοποίησα  τη δύναμη της προσαρμοστικότητας του Ανθρώπου που διαφαίνεται ακόμα και σε αυτές τις μικρές κινήσεις κοινωνικής "επιβίωσης".
Γι αυτό πιστεύω πως το Bullying είναι άλλη μια νευρωσική κατασκευή της ανώριμης και πλαστικής κοινωνίας που μας επιβάλλουν.

Η σύγκρουση, η αντιπαράθεση, ακόμα και η απόρριψη μας σπρώχνουν προς την ενηλικίωση.
Προς Άλλους και Άλλους τρόπους επιβίωσης.
Ευτυχώς.


Photography by Gregor Collienne

Το παιδί και το δέντρο.

Συνέβη στο Muguli school στη Rwanda, σε ενα διάλειμμα. Όταν ο μπόμπιρας αντιλήφθηκε πόσο πολύ ανησυχούσα που τον έβλεπα πάνω στο δέντρο, τόσο συνέχιζε να ανεβαίνει.
Όσο του φώναζα να κατέβει, τόσο εκείνος σκαρφάλωνε πιο ψηλά. Κάθε δικό μου επιφώνημα φόβου, αντιστοιχούσε σε ένα βήμα πιο ψηλά για εκείνον.
Από κάτω οι συμμαθητές του γελούσαν μαζί μου. Τους φαινόταν "ξεκαρδιστικό" που έβρισκα αφύσικη την εικόνα, ένα παιδί να σκαρφαλώνει πάνω σ ενα δέντρο.
Στο δικό μας Κόσμο, θα βάζαμε εφημερεύοντες για να προστατεύσουμε το παιδί από το... δέντρο και σε κάποιες άλλες περιπτώσεις θα βγάζαμε διάγνωση διαταραχής και θα χαπακώναμε το παιδί για να μείνει ακίνητο.
Και έτσι αυτό θα υποχρεωνόταν να γίνει "φυσιολογικό", πρόθυμο να εξυπηρετήσει τους ρόλους των ενηλίκων: του εκπαιδευτικού που θέλει συνεργάσιμα παιδιά, καθηλωμένα στα θρανία και του γονέα που τα θέλει βιδωμένα στο τάμπλετ και στην τηλεόραση.΄ Ετσι για το καλό τους.